Jaź

Jaź ma umiarkowanie wysokie, wygrzbiecone ciało, drobną łuskę, stosunkowo małą głowę i pysk oraz różowawe płetwy brzuszne i odbytową. Płetwa odbytowa jest lekko wklęsła. Najczęściej mylony z kleniem: w dylemacie „jaź a kleń" jaź zdradza się drobniejszą łuską, bardziej wygrzbieconym i bocznie spłaszczonym ciałem oraz mniejszym otworem gębowym i wklęsłą (a nie wypukłą) płetwą odbytową klenia. Złota odmiana hodowlana, orfa, zdobi stawy ozdobne.

Bywa mylony z: Boleń, Kleń, Jelec.

Wartości ogólne — okręgi PZW i łowiska komercyjne mogą stosować inne wymiary i okresy ochronne.

To ryba wolniej płynących, głębszych odcinków rzek nizinnych, a także zbiorników zaporowych, kanałów i starorzeczy. W przeciwieństwie do klenia woli spokojniejszy nurt i głębsze partie — plosa, doły, krawędzie prądu i miejsca poniżej przeszkód. Trzyma się często blisko dna w głębszej wodzie, choć latem podchodzi za pokarmem wyżej.

Jaź jest wszystkożerny i bierze na białe larwy, czerwone robaki, rosówkę, kukurydzę, ciasto, ser i chleb, a ze sztucznych — małe gumy, woblery i obrotówki oraz mokrą muchę. W metodzie gruntowej i feederowej dobrze działa zanęta z dodatkiem robaków. Skuteczne bywa też podanie owada przy powierzchni latem, podobnie jak przy kleniu.

Skuteczny jest feeder i grunt w spokojniejszym nurcie: wędka feederowa, żyłka 0,18–0,22 mm, przypon 0,14–0,16 mm i haczyk nr 8–12 z pęczkiem larw lub rosówką. Sprawdza się też metoda spławikowa w nurcie oraz lekki spinning małymi przynętami przy dnie. Jaź bierze pewniej niż kleń, ale jest ostrożny, więc warto zanęcać delikatnie i dać stadu się rozkręcić. Latem można go łowić na suchą i mokrą muchę.

Najlepiej bierze od wiosny do jesieni, ze szczytem w ciepłej wodzie. Tarło odbywa wiosną, jako jeden z wcześniej trących się karpiowatych, na płyciznach i w nurcie. Latem żeruje rankiem i wieczorem, a w chłodniejsze dni także w ciągu dnia; zimą schodzi w głębsze plosa i bierze ospale.

Mięso jazia jest smaczne, ale ościste, z licznymi drobnymi ośćmi, dlatego najlepiej sprawdza się wędzone lub mielone. Większe sztuki po nacięciu ości bywają dobre smażone. Ze względu na wartość sportową i wolny wzrost dużych okazów wielu wędkarzy je wypuszcza.

Jaź dał początek popularnej ozdobnej orfie — złotej odmianie hodowlanej, którą wpuszcza się do ogrodowych oczek i stawów. To rodzimy karpiowaty często współwystępujący z kleniem, z którym bywa mylony nawet przez doświadczonych wędkarzy. Duże okazy przekraczają 50 cm i kilka kilogramów, a ich hol w nurcie potrafi zaskoczyć siłą.